ગાજરની ચાલમાં

 

ગાજરની ચાલમાં ફ્રીજ આવે છે, તે વાત વાયુ વેગે પ્રસરી ગઈ. અહીં ચાલીના એક છેડેથી બીજે છેડે વાત તત્કાળ પહોંચી જાય. અને કોઈ ચીજ તમે છાનીમાની ઘરમાં ન લઈ આવી શકો. ઝોળીમાં નાખીને લાવ્યા હો કે કાગળમાં વીંટીને, અનેક ચબરાક નજરો તેનો તાગ લઈ લે. કેટલાક તો સીધું પૂછી જ લે, ‘શું લાવ્યા ?’ ફ્રીજ તો નાની સૂની ચીજ થોડી હતી ? ખાસ્સા ચાર મજૂરો માથે ઊંચકીને લાવેલા. તેમાંના એકે પસીનાથી ભીની થયેલ ચિઠ્ઠી બતાવી. અક્ષરો થોડા પ્રસરી ગયેલા. એક જણે મહેનત કરીને ઉકેલી – કે. વિ. સાઠે…. ગા…જ….ર…. બિલ્ડીંગ.
‘ભઈ, બિલ્ડીંગ નહીં, આ તો ચાલ છે. પણ કે. વિ. સાઠે બરાબર – કેશવ વિનાયક સાઠે અને ત્રીજે માળે પણ બરાબર.’

મજૂરો ફ્રીજ લઈને દાદર ચઢવા લાગ્યા. પણ તે પહેલાં વાત બધે પહોંચી ગઈ. કેટલાક છોકરા દોડીને કેશવ વિનાયક સાઠેને વધામણી દઈ આવ્યા – ‘તમારે ત્યાં ફ્રીજ આવી રહ્યું છે.’ સાઠે છાપું મૂકી ઊભા થઈ ગયા. કમલાબાઈ સુરણ સમારતાં હતાં. ચપ્પુ સુરણમાં જ રહી ગયો, અને….. ‘હેં ફ્રીજ ! આપણે ત્યાં ?’ કહેતાં મોઢું પહોળું થઈ ગયું. થોડી વારે કળ વળી, ત્યારે બોલ્યાં :
‘મારા અરુણે જ મોકલ્યું હશે. આ વખતે આવ્યો, ત્યારે મારાથી બોલાઈ ગયેલું કે આટલા તાપમાં આવા પાણીથી સંતોષ જ ક્યાં થાય છે ? ફ્રીજ હોય તો !’
‘સરપ્રાઈઝ આપવા માગતો હશે, એટલે લખ્યું નથી. આવતા મહિને આપણાં લગ્નની રજત જયંતી છે ને !’ પતિ-પત્ની હજી હરખ માણી રહ્યાં હતાં, ત્યાં ફ્રીજ આવીને બારણામાં ઊભું.
‘આને ક્યાં રાખવું છે ?’

બંને હાંફળાં-હાંફળાં થઈ જગ્યા શોધવા લાગ્યાં. ખોબા જેવડા રસોડામાં તો આ હાથી ક્યાં રહે ? બહારના રૂમમાં જ રાખવું પડશે. પરંતુ અહીં પણ જગ્યા ક્યાં છે ? છેવટે ટેબલ એક બાજુ ખેંચી ત્યાં ફ્રીજ મુકાવ્યું. ધડાધડ ટેબલ ખસેડતાં તેના પરની ફૂલદાની પડીને ફૂટી ગઈ. તેના પાણીએ નીચે પડેલ છાપાને પલાળી નાખ્યું. મજૂરોના હાથમાં દસની નોટ મૂકી, તે એમણે ફેંકી જ દીધી.
‘આટલી કીમતી ચીજ, અને ત્રીજો માળ !’ રકઝક કરતાં છેવટે 50 રૂપિયા લઈને ગયા. તેટલી વારમાં રૂમ તો અડોશી-પડોશીથી ભરાઈ ગયો હતો.
‘છે તો ખાસ્સું મોટું, હં !’
‘આ જોયું ? અંદર તો જાણે ખાસ્સો કબાટ છે !’
‘હવે ચાલીમાં કોઈ પડી-બડી ગયું તો બરફ લેવા બહાર નહીં દોડવું પડે.’ ત્યાં તે ‘કે.વી.સાઠે’ કહેતો કંપનીનો માણસ આવ્યો. બધાં બાજુ ખસી ગયાં. તેમણે પ્લગ નાખી ફ્રીજ ચાલુ કર્યું. અંદરથી આઈસ-ટ્રે કાઢી પાણી ભરી લાવવા કહ્યું. બે છોકરા દોડ્યા.
‘આમાં શાક ક્યાં રાખવું….? દૂધ ક્યાં રાખવું ?…. શરબતના બાટલા ?….. અને વધ્યું-ઘટ્યું ખાવાનું ?….’ બધાએ એક પછી એક પૂછી લીધું.

તેના ગયા પછી સાઠે દંપતી વિમાસણમાં પડ્યું : ‘આજે ઘરમાં તો ન કોઈ શાક છે, ન કોઈ ફળ. પાણી માટે ખાલી બાટલોયે નથી. ફ્રીજમાં મૂકશું શું ?’ સાઠે ટોપી પહેરી, ઝોળી લઈ ખરીદી કરવા નીકળ્યા. પરંતુ એ આવે તે પહેલાં તો સહુ પોતપોતાના ઘરમાં દોડ્યું અને નવા ફ્રીજમાં મૂકવા કાંઈ ને કાંઈ લઈ આવ્યું…. શાકભાજી, જેમાં કાંદા-બટાટાયે ખરા !…. પાણીનો લોટો… સોડા વોટરની બાટલી… અળુનાં પાન… વાટકીમાં દૂધ…. બાજુવાળાની ટેમલી પેન્સિલનું રબર મૂકી ગઈ. તેને ઠંડું કરીને પોતાના ગાલે લગાડવું હતું ! અંતે તોય કાશીબાનું ફણસ રહ્યું : ‘બાઈ, મારા એક ફણસ માટે જ જગ્યા ન રાખી !’
સાઠે શાક ને ફળોથી છલોછલ ઝોળી લઈને આવ્યા, ત્યારે ફ્રીજ ઠસોઠસ ભરેલું. વધારાની એક વસ્તુ મૂકવા જગ્યા નહીં. એમનાથી બોલાઈ ગયું : ‘આ તે સાર્વજનિક ગોદામ છે કે શું ? !’
તે જ વખતે કંપનીનો માણસ બારણે આવી ઊભો : ‘માફ કરજો, સાઠે સાહેબ ! અમારી ભૂલ થઈ ગઈ. કે.વી. સાઠે તમે નહીં, એ તો કેપ્ટન વિશ્વનાથ સાઠે. સામેના બિલ્ડિંગમાં ત્રીજે માળે. ગાજર નહીં, ગજ્જર બિલ્ડિંગ !’

કેશવરાવ-કમલાબાઈ અવાક થઈ ગયાં. પતિ-પત્નીએ મળીને બધી વસ્તુ કાઢી ફ્રીજ ખાલી કર્યું. મજૂરો તે ઉપાડીને લઈ ગયા. આડોશી-પાડોશી બધાં સૂનમૂન. એક-એક આવીને ચૂપચાપ પોતાની વસ્તુ લઈ ગયા. ત્યાં ટેમલી ભેંકડો તાણતી આવી. ‘મારું રબર ફ્રિજમાં ગયું !’ એની મા આવી તેને પટાવીને લઈ ગઈ. ‘આપણે નવું લઈ આવીશું, હં કે !’ રૂમમાં સન્નાટો છાઈ ગયો. કેશવરાવ ખિન્ન મને પલળેલું છાપું લઈને બેઠા ત્યારે એમની નજર સામે તૂટેલી ફૂલદાની ને પચાસ રૂપિયા દેખાતા રહ્યા. કમલાબાઈ મૂંગે મોઢે સૂરણ પૂરું કરવા બેઠાં. કાંઈ વાત કરવાનું કોઈને મન નહોતું થતું. તેવામાં ટપાલી કાગળ આપી ગયો. વાંચતાં કેશવરાવ મલકી ઊઠ્યા : ‘સાંભળે છે ! અરુણનો કાગળ છે.’ પણ આમ તો ઝૂંટવીને દીકરાનો કાગળ પોતે જ પહેલો વાંચે, તે કમલાબાઈ આજે ‘ઊંહ’ કરીને બેઠાં રહ્યાં.
પણ કેશવરાવથી ન રહેવાયું. ઉત્સાહભેર રસોડામાં આવી વાંચવા લાગ્યા : ‘તમારાં લગ્નની રજત જયંતીએ અમે તમને ફ્રીજ લઈ આપવાનું નક્કી કર્યું છે. તમને કઈ કંપનીનું જોઈએ ? આપણા નાકા પર જ દુકાન છે. ત્યાં જઈને પસંદ કરી આવજો ! અને મને લખજો.’

તોય કમલાબાઈ સમારતાં રહ્યાં. કોઈ રસ ન બતાવતાં બોલ્યાં, ‘બળ્યું તમારું ફ્રીજ ! મારે નથી જોઈતું

Advertisements